[dorng jaa]MH SIEQV DORN ZUQC BINGX JIENV HIUV DUQV NYEI ZIEPC DIUH [zoux mienh seix] JAUV
1. Mbuo hnamv nyei mienh naaic hnangv haaix nor gorngv yaac zeiz mbuo hnamv nyei mienh, kungx maaih hnamv ninh hnangv, mv dungx dorh ninh mingh beiv uov dauh beiv naaiv dauh. Mv dungx zanc-zanc gorngv taux dieh dauh mienh nyei nqox hnangv naaiv nor longx fai hnangv uov nor nernh, mv dungx daanh ganh nyei mv maaih haaix nyungc buonv-zeic. Meih zeiz ninh nyei nitv fatv jiex nyei mienh aqv, meih aengx hnangv naaic nor gorngv bun ninh nor, hnangv jangx mv nangc horpc nor. Camv soux nyei mh jangc dorn, oix auv ceng caux taaih. Ceng caux taaih[to praise and to encourage] nyei waac gauh tengx duqv ninh bun maaih qaqv mingh doix dekc mienh seix nyei naanh jauv. Laaix hnamv ninh, meih daaix mv maaih hnyouv aengx hoic ninh lorqc ? Hnamv ninh oix zuqc mangc zongc[respect]ninh. Qiex jiex ndongc haaix yaac mv horpc zuqc ciouv waac jaa hoic ninh. Nyinh nyouz[waac] hoic mienh nyei ga'naaiv-mun naaic nzunc baav yietc seix yaac cuotv jienv nziaamv yiem nyei--mv haih longx. Sin zangc nyei ga'naaiv-mun hongh heic zorc duqv longx nyei. Hnyouv nyei ga'naaiv-mun aqc duqv zorc haic.
[HNAMV NINH DUNGX DORH NINH MINGH BEIV AN DIEH DAUH]
2. mv dungx zanc-zanc naaic jienv ninh se ninh hnamv meih nyei fai? Se gorngv ninh zien hnamv meih nor mv zuqc naaic ganh zungv hiuv aqv. Se gorngv ninh mv hnamv meih nor, meih zungv benx liuz ninh nyei auv mi'aqc, ninh mv haih doix jienv ganh nyei auv laengz zien waac lorqc! Cuotv liuz[unless]ninh mv oix longc ninh nyei auv aqv. Ninh hnamv meih camv ndongc haaix, meih ganh mingh corngh bun mengh baeqc, meih ganh cai duqv zuqc zien jaav nyei. Hnamv doic jauv naaic zeiz zoux cuotv daaih nyei sic mv zeiz longc nzuih gorngv cuotv daaih nyei sic. Zanc-zanc zorqv hnamv naaiv joux waac daaih zanx jienv ndau nzuih meix-dueiv, mv nzaqv mangc zien sic nyei hnamv naaic zeiz zaamv haic caux mv maaih hniev-soux nyei hnamv. Longc doic jauv zeiz zien sic, zoux mienh seix yaac zeiz zien sic, hnangv biangh hnangv biouv nyei hnamv naaic mv zeiz zien sic zien mienh seix. Auv-nqox doic nyei hnamv naaic zeiz yiem zaangh, hmeiv, hmei caux nzauv[hnoi-hnoi zoux nyei jauv] gapv benx cuotv daaih nyei.
[LONGC ZOUX NYEI SIC DAAIH DOIC BIUV HNAMV MV ZEIZ LONGC WAAC]
3. mv dungx zoux hmien jieqv hmien hmuangx bun nqox. butv ga'qiex mh sieqv dorn nyei hmien-mueic naaic gengh zengv aqc mangc camv haic nyei. Ninh nyei gong gapc ndioux ninh kouv iem hnyouv mv gaengh gaux, ninh aengx zuqc nzuonx daaih zorc auv nyei hnyouv, naaic haih zoux bun ninh zitc hnyouv nyei. zoux hnyouv jangv deix, ndaauv deix naaic zeiz kuv limc kaux bun dorng jaa jauv uonv dingc.
[ZOUX HNYOUV JANGV TIM JIENV HMIEN NJANG DAAIH HNAMV]
4. Mh jangc dorn nyei "self-respect" naaic ninh mbuo daav maaih jaax hlo haic nyei. Mv gunv iem hmuangx zong/suangx-ndiev dorngx ninh ndongc haaix nyei hnamv meih, fai ndongc haaix nyei gamh nziex meih, iem mienh camv fai dorng mienh camv nyei ziangh hoc, meih zuqc tengx ninh zaangv deix ninh nyei naaiv norm mengh dauh. Zuqc zoux bun mienh camv hiuv gorngv ninh naaic zeiz dauh mv gamh nziex lungh hlo ndau hoz nyei mienh--gauh jienv jiex ninh zeiz mv gamh nziex auv nyei mienh. Ninh ioux jiex nyei sic naaic se zeiz ninh nyei a'nziaauc doic gorngv jatv ninh se ninh zeiz gamh nziex auv nyei mienh. Cuotv liuz meih gauh hlo gauh hlang ninh zie ndorqc, zanc-zanc iem jienv ninh nyei ga'haav nqaang benx ninh nyei houc sin mienh. Zien sic nor, mbuo naaic zeiz pou-tong mienh hnangv orx!
[DORNG ZUANGX NYEI ZIANGH HOC TENGX NINH ZAANGV DEIX HMIEN]
5. Camv soux nyei mh jangc dorn oix haic bungx buotv-maux--zorqv faix zorng gorngv benx hlo/ganh mv maaih nyei buonv-zeic yaac gorngv ganh maaih. Tov meih mv dungx porx wuaaic ninh nyei naaiv norm "game". Ninh hnangv naaiv nor zoux yaac wueic zuqc haih zoux bun ninh duqv deix qaqv caux zeic sienx nyei hnyouv-qav [self-confident],liuz kuv-dorh naaiv deix qaqv mingh doix-dekc zoux mienh zoux seix dengv caengx ga'naanh dorngx. Ganh zorng daaih se ganh maaih nyei domh buonv-zeic[the making up of one's capability]zoux bun ganh nyei hnyouv kuv-iem, naaic mv zeiz ndongc haaix ciouv nyei sic lorqc? Mv maaih haaix dauh oix benx dauh mienh ietc nyungc yaac mv zeiz ietc nyungc yaac mv zuqc nyei mienh! Caux auv iem naaic zoux bun sin zangc fong-yongh; gorngv deix domh waac naaic zoux bun hnyouv kuv-iem. Daan-faanh noic duqv ganh nyei hnamv maaih njien-youh hnyouv hnangv, meih da'eix, zaax laaic benx mienh hngongx mienh --zorng muangx mv hiuv/zorng muangx mv haiz--mv dungx maeqv ninh yaac daaix zeiz diuc kuv jauv tengx duqv ninh nyei ?
[MV DUNGX BANGC MH JANGC DORN BUNGX BUOTV-MAUX NYEI ZIANGH HOC MAEQV NINH]
6. fingx mh jangc dorn nyei hnyouv gu'nyuoz, ginx dauh oix mangc sieqv-nzueic. buatc sieqv-dorn-nzueic haih zoux bun ninh mbuo mv jangx nziepv mh zing, yaac haih domh daaux-hluotv yangh jauv. meih mv dungx bieqc dorngc hnyouv gorngv ninh mv hnamv meih, yaac mv dungx bieqc hnyouv gorngv ninh naaic zeiz ga'naaiv-saeng. Oix mangc sieqv-nzueic zeiz mh jangc dorn nyei gorn-buonv fiem-fingx, caux ninh nyei "moral character" mv guen taux doic. Seix zangc, mouz mienh zungv oix mangc nzueic nyei mienh fih hnangv nyei oc, meih ganh yaac nimc mangc jiex dorn-nzueic nyei mv zeiz?
[OIX MANGC SIEQV-NZUEIC MV BAAC HNYOUV HNAMV MEIH ZIEN NYEI]
7. mv dungx iem jaav yongh huaah fuqc gueix nyei mbeix mbeix duang. Mv dungx kungx mauv fai douh duqv ga'naaiv [materialistic] hnangv. Jiouh lorz ga'naaiv hnyei jauv naaic yangh mv haih dorng ietc dangh. Mbuo wueic ganh ziangh iem naaiv lungh ndiev--mv zeiz ziangh bun dieh dauh mangc. Heh horpc zaux nyei fai, mbuo ganh hiuv duqv longx jiex. Zuqv jienv daapc jienv haic kuv-iem nyei naaic gauh jienv jiex--jiex liuz naaic zeiz zorng nzueic nyei jauv hnangv. Gouv waac gorngv," cin lungz jiem heic lorz duqv, maaih zingh nyei mh jangc mv hongh heic lorz." Zien hnamv mborqv mv duqv jaax-zinh an.
[ZORNG-ZUQV NZUEIC MV NDONGC HNYOUV NZUEIC]
8. Mh jangc dorn wueic horh oix eix-leiz suonc mau nyei mh sieqv dorn? Laaix zuqc mh jangc dorn nyei hnyouv naaic mau faauv haic, mv hnangv ninh mbuo nyei sin beih uov nor henv caux maaih qaqv. Ninh mbuo oix buatc haic ninh mbuo nyei auv zoux eix-leiz mau hnangv buic, gorngv sing-qiex gaam hnangv dorngh. Se gorngv meih maaih naaiv deix eix-luoqc nor, meih nyei nqox ngaengc ndongc gangx nyei hnyouv yaac zuqc ox mau mi'aqv. Mh sieqv dorn nyei suonc mau eix-leiz eix-luoqc daix duqv mh jangc dorn daic nyei. Naaic nyungc eix-luoqc haih yuoqc duqv mh jangc dorn guangc maengc nyei.
[FIEM-FINGX MAU SUONC NDOH DUQV MH JANGC DORN NYEI HNYOUV JIENV JIEX]
9. hmuangv doic naaic haaix zanc yaac zuqc zeiz da'ietv. Mbuo lomh nzoih zuqc zoux gong caux zuqc [responsible] mbuo nyei gong, mv baac laaix oix bangc gong duqv njien-youh. oix zuqc mv dungx benx gong nyei nqaiv-nouh. caux hmuangv doic juangc njien-youh naaic jienv haic nyei iem mbuo zoux mienh zoux seix nyei jauv duang.
[JAA-DINGH/HMUANGV DOIC HAAIX ZANC YAAC ZUQC ZEIZ DA'IETV]
10. mbuo nyei nqox nyei domh mienh ziouc zeiz mbuo ganh nyei domh mienh. ziang sin biv sin, maaih hnyouv hnamv nqox, yaac zuqc zoux buoz ndaauv nyei mingh hnamv ninh nyei die maa. zorqv cuotv zien hnyouv daaih hnamv ninh mbuo, ninh mbuo haih mangc duqv hiuv mbuo hnamv ninh mbuo nyei hnyouv nyei. ietc seix domh mienh, i seix fu'jueiv, daan-faanh mbuo longc noic hnangv nduov fu'jueiv nor nduov bun ninh mbuo mienh gox mienh maaih aqc hneiv jauv liuz longx haic aqv. Mbuo ganh yaac maaih zanc haih gox nyei.
[MAAIH HNYOUV HNAMV MIENH NYEI DORN YAAC ZUQC MAAIH HNYOUV HNAMV NINH NYEI DOMH MIENH]
